Kiến thức, Cà phê, Nhân xanh

Giống cà phê Pink Bourbon (Bourbon Hồng): “Nàng thơ” màu hồng của thế giới cà phê Specialty 

pink-bourbon-bourbon-hong-nang-tho-gioi-specialty

Sự thật về giống cà phê Pink Bourbon: Tại sao các nghiên cứu gen mới nhất khẳng định nó không thuộc nhánh Bourbon? Khám phá hồ sơ hương vị và nguồn gốc thực sự cùng ILOTA

Giống cà phê Pink Bourbon (Bourbon Hồng) là giống Arabica có quả chín màu hồng cam, được trồng nhiều ở Huila, Colombia. Dù mang tên Bourbon, xét nghiệm gen của RD2 Vision năm 2023 cho thấy đây là một giống bản địa Ethiopia (Ethiopian landrace), không liên quan đến Bourbon. Giống nổi tiếng với độ chua sáng, hương hoa và nhiều lô đạt 87–89 điểm tại Cup of Excellence Colombia.

Bài viết này tổng hợp những gì đã được xác minh về giống cà phê Pink Bourbon: lịch sử ở Huila, kết quả hai lần xét nghiệm gen năm 2017 và 2023, đặc điểm cây và quả, hương vị theo từng cách sơ chế, thành tích tại Cup of Excellence và World Barista Championship, cùng cách rang, pha để giữ đặc trưng của giống. Nguồn được liệt kê ở cuối bài.

Thông tinGiống cà phê Pink Bourbon
Tên gọi khácBourbon Hồng, Bourbon Rosado
LoàiCoffea arabica
Nguồn gốc di truyềnGiống bản địa Ethiopia (Ethiopian landrace), không thuộc dòng Bourbon (RD2 Vision, 2023)
Vùng trồng nổi bậtHuila, Colombia (San Adolfo – Acevedo, Pitalito, Palestina)
Màu quả chínHồng cam, màu cá hồi
Hình thái láDài, xanh nhạt hoặc xanh ánh vàng; lá non ánh cam
Hương vị thường gặpHoa nhài, hoa hồng, cam chanh, đào, đu đủ, trà xanh, vị ngọt kiểu mật ong
Thành tích nổi bật89,39 điểm, hạng 5 CoE Colombia 2021; dùng trong bài thi vô địch WBC 2023
Thách thức chínhKhó nhận biết độ chín; dễ lẫn giống nếu không cách ly; nhiều lô thương mại bị trộn gen

Giống cà phê Pink Bourbon là gì?

Giống cà phê Pink Bourbon là một giống Arabica có quả chín màu hồng cam thay vì đỏ hoặc vàng, được phát hiện và thương mại hóa ở vùng Huila, miền nam Colombia. Tên gọi xuất phát từ màu quả và việc cây mọc lẫn trong vườn Bourbon, chứ không phản ánh nguồn gốc di truyền. Đây là điểm dễ gây hiểu nhầm nhất về giống cà phê Pink Bourbon.

Trong các bảng kết quả Cup of Excellence Colombia từ năm 2021, giống được ghi là “Bourbon Rosado”, tức Bourbon Hồng trong tiếng Tây Ban Nha. Ở Việt Nam, người trong nghề dùng cả hai tên Pink Bourbon và Bourbon Hồng.

giong-ca-phe-pink-bourbon-bourbon-hong

Vì sao quả giống cà phê Pink Bourbon có màu hồng?

Ở Arabica, màu quả do gen quyết định. Gen quy định quả đỏ là gen trội, gen quy định quả vàng là gen lặn. Vì vậy, nhiều người từng cho rằng giống cà phê Pink Bourbon là con lai tự nhiên giữa Bourbon đỏ và Bourbon vàng, với màu hồng là kết quả “trung gian”.

Giả thuyết này nghe hợp lý nhưng không đứng vững trước dữ liệu gen. Kết quả xét nghiệm năm 2023 cho thấy giống cà phê Pink Bourbon thuần không mang nền di truyền Bourbon. Cơ chế cụ thể tạo nên màu hồng cam của quả chưa được công bố đầy đủ trong tài liệu khoa học mà chúng tôi tiếp cận được.

Nguồn gốc giống cà phê Pink Bourbon: Từ Huila đến phòng thí nghiệm gen

giong-ca-phe-pink-bourbon-bourbon-hong

Nguồn gốc giống cà phê Pink Bourbon gắn với vùng Huila, Colombia, nơi giống được nhận diện vào khoảng năm 2013–2014. Xét nghiệm gen sau đó cho thấy giống có nguồn gốc từ Ethiopia, nhưng con đường giống đến Colombia vẫn chưa được làm rõ.

Theo Rodrigo Sánchez, chủ trang trại Monteblanco và công ty Aromas del Sur, giống cà phê Pink Bourbon xuất hiện ở khu vực San Adolfo, huyện Acevedo, Huila từ thập niên 1980. Đây cũng là thời điểm bệnh gỉ sắt lan đến vùng này, và nhiều nông hộ đã trồng giống mà không biết tên. Ông cho biết đội ngũ của mình nhận diện giống vào năm 2013, cùng với các nhà nhập khẩu và xuất khẩu. Aromas del Sur là một trong những đơn vị đầu tiên trồng giống cà phê Pink Bourbon thành lô thương mại, rồi tìm đến các nông hộ nhỏ chưa biết tiềm năng chất lượng của cây.

Một câu chuyện song song đến từ Cafe Imports, nhà nhập khẩu nhân xanh của Mỹ. Tháng 11/2014, Luis “Lucho” Arocha, chuyên viên thu mua của công ty, thấy một cây cà phê có quả hồng ở Colombia và lần theo đến một trang trại đang trồng giống này xen với Bourbon. Người nông dân tin rằng đây là con lai tự nhiên của Bourbon đỏ và Bourbon vàng, và gọi nó là “Pink Bourbon”.

MốcSự kiện
Thập niên 1980Cây quả hồng xuất hiện ở San Adolfo – Acevedo, Huila, theo lời Rodrigo Sánchez
2013Đội ngũ Aromas del Sur nhận diện giống và bắt đầu tách lô thương mại
11/2014Luis Arocha (Cafe Imports) phát hiện cây quả hồng ở Colombia
2017Cafe Imports gửi mẫu lá cho DNA Analytica: tương đồng với cà phê hoang dã Ethiopia
2020Hai lô giống cà phê Pink Bourbon từ Huila lọt top CoE Colombia (87,31 và 87,13 điểm)
03/2021Alliance for Coffee Excellence ký hợp tác với RD2 Vision để xét nghiệm gen các lô đoạt giải CoE
2021Sáu lô “Bourbon Rosado” vào nhóm thắng giải CoE Colombia; cao nhất 89,39 điểm
06/2023Boram Um vô địch WBC tại Athens, dùng Pink Bourbon từ trang trại gia đình ở Brazil
08/2023RD2 Vision xét nghiệm 5 mẫu từ Colombia và Costa Rica
26/09/2023Cafe Imports công bố: giống cà phê Pink Bourbon là giống bản địa Ethiopia, không phải Bourbon

Xét nghiệm gen năm 2017 và 2023 cho thấy gì?

Hai lần xét nghiệm do Cafe Imports đặt hàng là bằng chứng chính về nguồn gốc giống cà phê Pink Bourbon. Đến nay, chưa có công bố khoa học bình duyệt nào riêng về di truyền của giống cà phê Pink Bourbon. Kết quả được Ian Fretheim, Giám đốc Phân tích cảm quan của Cafe Imports, công bố ngày 26/9/2023.

Tiêu chíLần 1 (2017)Lần 2 (2023)
Phòng thí nghiệmDNA AnalyticaRD2 Vision (Christophe Montagnon, nguyên Giám đốc khoa học WCR)
MẫuLá của 2 cây khác hình thái: một cây cao, một cây thấp5 mẫu nhân từ 5 nhà sản xuất ở Colombia và Costa Rica: 4 “Pink Bourbon”, 1 “Orange Bourbon”; mỗi mẫu 3 hạt
Kết quả“Tương đồng với cây hoang dã từ Ethiopia”; mức tương đồng cao nhất chỉ nhỉnh hơn 80%, thấp hơn mức 95–100% thường thấyCả 5 mẫu đều chứa Pink Bourbon; 1 mẫu thuần, 2 mẫu lẫn Bourbon, 2 mẫu lẫn Catimor
Kết luậnGần Ethiopia nhưng chưa xác định“Pink Bourbon không liên quan gì đến Bourbon, vì đây là một giống bản địa Ethiopia”

Kết quả lần 2 có hai điểm đáng chú ý. Thứ nhất, giống cà phê Pink Bourbon là một giống bản địa Ethiopia khác với Gesha. Thứ hai, 4 trên 5 mẫu thương mại bị lẫn với Bourbon hoặc Catimor. Điều này giải thích vì sao các lô mang tên giống cà phê Pink Bourbon trên thị trường có hương vị chênh lệch khá lớn.

Montagnon cũng bác bỏ giả thuyết đột biến: “Người ta nói đây là đột biến của Bourbon; điều đó không thể sai hơn được nữa”. Để so sánh, Bourbon và Caturra chỉ khác nhau một đột biến gen trong hơn 30.000 gen của cây cà phê.

Nếu là giống Ethiopia, giống cà phê Pink Bourbon đến Colombia bằng cách nào?

Chưa có câu trả lời chắc chắn. Cafe Imports đưa ra hai giả thuyết:

  • Nhập để lai tạo hoặc bảo tồn: Giống có thể được đưa vào Colombia làm bố mẹ cho một chương trình lai, hoặc chỉ để làm giàu nguồn gen địa phương.
  • Nhầm giống: Có thể ai đó đặt mua hạt Gesha từ Ethiopia nhưng nhận về một giống khác. Fretheim đánh giá giả thuyết này ít khả năng hơn vì quy mô lan rộng của giống.

Cafe Imports cũng loại trừ khả năng giống cà phê Pink Bourbon là giống lai F1. Nông dân Huila đã giữ và chia sẻ hạt giống nhiều năm mà cây con vẫn giữ đặc tính, trong khi hạt từ cây F1 sẽ phân ly ở thế hệ sau.

Huila và làn sóng giống bản địa Ethiopia

Giống cà phê Pink Bourbon không phải trường hợp duy nhất. Năm 2021, lô của trang trại La Guaca tại CoE Colombia được ghi tên giống “Aji”, kèm chú thích rằng xét nghiệm cho thấy đây không phải giống Bourbon. Năm 2024, Mikael Jasin (Indonesia) vô địch WBC với một lô Aji từ Finca El Diviso, Huila, cũng là một giống bản địa Ethiopia. Huila đang trở thành nơi tập trung nhiều giống gốc Ethiopia được trồng ngoài châu Phi, và giống cà phê Pink Bourbon là cái tên được biết đến rộng rãi nhất trong nhóm này.

Vì sao vẫn gọi là “Bourbon” dù không phải Bourbon?

Tên giống cà phê Pink Bourbon đã quá quen thuộc với thị trường. Fretheim của Cafe Imports cho rằng việc đổi tên “không phải việc của chúng tôi”, và Pink Bourbon đã đủ khẳng định chất lượng trong tách để giữ tên gọi này.

Đặc điểm nông học của giống cà phê Pink Bourbon

Giống cà phê Pink Bourbon có quả chín màu hồng cam, lá dài màu xanh nhạt, và được nhà sản xuất mô tả là cho quả có độ Brix cao. Khả năng chống chịu bệnh thay đổi theo vùng trồng, và giống cần được cách ly để giữ độ thuần.

Theo các nhà sản xuất được Perfect Daily Grind phỏng vấn năm 2023:

  • Quả: Màu cam hoặc màu cá hồi khi chín. Một số quả dài và thon như Gesha hay các giống Ethiopia, một số khác tròn và chắc hơn, có thể do độ cao.
  • Lá: Dài, xanh nhạt hoặc xanh ánh vàng; lá non có sắc cam.
  • Độ ngọt: Rodrigo Sánchez cho biết quả có độ Brix (hàm lượng đường) cao hơn các giống khác.
  • Bệnh hại: Ý kiến trái chiều. Rodrigo cho biết đến nay chưa thấy bệnh nào giống đặc biệt mẫn cảm ở Huila. Boram Um thì cho rằng ở Brazil, giống rất mẫn cảm với một số bệnh và nấm, nên gia đình anh phải trồng trong môi trường kiểm soát.
  • Cách ly: Các nhà sản xuất nhấn mạnh phải chăm sóc kỹ và tách khỏi giống khác để tránh lai chéo.

Vì sao giống cà phê Pink Bourbon khó thu hái?

Với Bourbon đỏ, người hái nhìn màu đỏ sẫm là biết quả đã chín. Với giống cà phê Pink Bourbon, quả chín chỉ chuyển sang hồng cam, nên rất khó phân biệt quả chín đúng độ với quả gần chín. Hái sớm làm ly cà phê thiếu ngọt và chát. Hái muộn khiến quả bắt đầu lên men trên cây, làm mất nốt hoa. Cách khắc phục phổ biến trong ngành là huấn luyện riêng đội hái và đo độ Brix của quả bằng khúc xạ kế trước khi thu.

giong-ca-phe-pink-bourbon-bourbon-hong

Độ cao trồng phù hợp

Chưa có hồ sơ giống chính thức từ WCR cho giống cà phê Pink Bourbon. Các lô nổi tiếng thường đến từ vùng cao của Huila: ví dụ lô Pink Bourbon của La Piragua (Palestina, Huila) được ghi độ cao 1.800–1.900 m. Nhiều nhà rang mô tả giống phát triển tốt ở khoảng 1.750–2.000 m, nơi chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn giúp quả chín chậm.

Tiêu chíGiống cà phê Pink BourbonBourbon đỏGesha
Nguồn gốc di truyềnGiống bản địa EthiopiaDòng Bourbon, từ Yemen qua đảo Bourbon (Réunion)Giống bản địa Ethiopia, thu thập từ vùng Gesha
Màu quả chínHồng camĐỏĐỏ
Vùng nổi tiếngHuila, ColombiaTrung và Nam Mỹ, Rwanda, BurundiPanama, Colombia
Hương vị đặc trưngHoa, cam chanh, trái cây nhiệt đới, ngọt mật ongNgọt, cân bằng, thân vị trònHoa nhài, bergamot, trà
Giữ hạt để trồng lạiĐượcĐượcĐược
Thách thứcKhó nhận biết độ chín, dễ lẫn giốngMẫn cảm gỉ sắt, năng suất trung bìnhNăng suất thấp, cây cao, cành dài

Độ cao ảnh hưởng gì đến hương vị cà phê, xem thêm tại bài viết: [Độ cao ảnh hưởng đến cà phê như thế nào? Điều mà nhiều người pha cà phê chưa từng để ý]

giong-ca-phe-pink-bourbon-bourbon-hongHương vị giống cà phê Pink Bourbon ra sao?

Cà phê Pink Bourbon thường có độ chua sáng, nhiều hương hoa và trái cây, với vị ngọt kiểu mật ong và cảm giác mượt. Nhiều người so sánh hồ sơ hương vị của giống với cà phê Ethiopia sơ chế ướt hoặc Gesha Panama, điều khá hợp lý khi biết nguồn gốc di truyền của nó.

Ba người làm cà phê có kinh nghiệm với giống mô tả như sau (Perfect Daily Grind, 2023):

  • Boram Um, nhà vô địch WBC 2023: Độ chua cao hơn, cam chanh, hoa trắng nhẹ, vị ngọt như mật ong.
  • Isaiah Sheese, hạng 4 WBC 2023: Giống cà phê Ethiopia sơ chế ướt hoặc Gesha Panama, với hoa, nước chanh hồng, kim ngân, hoa nhài và cảm giác mượt như lụa.
  • Rodrigo Sánchez, Aromas del Sur: Đào, đu đủ, dưa lưới, hoa nhài, hoa hồng, trà xanh; cân bằng giữa thân vị và độ chua.

Khi cupping, chúng tôi dùng Bánh xe hương vị (Coffee Taster’s Flavor Wheel) của SCA và WCR để xếp các nốt của giống cà phê Pink Bourbon vào nhóm hoa, trái cây, chua và ngọt. Cách này giúp so sánh các lô khác trang trại, khác sơ chế bằng cùng một ngôn ngữ.

Hương vị thay đổi thế nào theo cách sơ chế?

Giống cà phê Pink Bourbon phản ứng rõ với phương pháp sơ chế, nên cùng một giống có thể cho những ly rất khác nhau:

Sơ chếĐặc điểmHương vị thường gặp
Washed (ướt)Loại bỏ vỏ và lớp nhớt trước khi phơiSạch, sáng; hoa nhài, hoa hồng, bưởi hồng, chanh
HoneyGiữ một phần lớp nhớt khi phơiNgọt hơn, thân vị dày hơn; mật ong, đường nâu, đào, mận
Natural / AnaerobicPhơi cả quả hoặc lên men yếm khíTrái cây chín, rượu vang nhẹ, caramel
Lên men lạnh, sốc nhiệt (thermal shock)Kiểm soát nhiệt độ trong quá trình lên menPhức tạp, hương trái cây và hoa nổi rõ

Rodrigo Sánchez ưa lên men lạnh vì cho độ phức tạp cao hơn. Boram Um thấy lên men yếm khí phát huy tốt nhất tiềm năng của giống, với điều kiện phơi chậm trong phòng tối, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm. Isaiah Sheese lại thích bản washed hoàn toàn.

Xem thêm về các phương pháp sơ chế cà phê tại bài viết: [Các phương pháp sơ chế cà phê – Hành trình đánh thức hương vị trong từng hạt cà phê]

giong-ca-phe-pink-bourbon-bourbon-hong

Thành tích của giống cà phê Pink Bourbon tại các cuộc thi quốc tế

Giống cà phê Pink Bourbon liên tục có mặt trong nhóm thắng giải Cup of Excellence Colombia từ năm 2020, với điểm cao nhất được ghi nhận là 89,39 năm 2021, và là một phần trong bài thi vô địch World Barista Championship 2023.

Giống cà phê Pink Bourbon tại Cup of Excellence Colombia

NămHạngTrang trạiNhà sản xuấtSơ chếĐiểm
202017La GuacaJose Herman SalazarWashed87,31
202022La PiraguaAlexander Vargas OsorioWashed87,13
20215El CasinoJose Elcías Martinez GuzmánWashed89,39
20217La PiraguaAlexander Vargas OsorioWashed88,86
20218La MielMiguel Angel Botina CeronHoney Anaerobic88,64
202113El BosqueLinarco Rodriguez OspinaWashed87,86
202114BetaniaTeresa de Jesus Ospina de RodriguezHoney87,82
202121La CarolinaCesar Augusto OspinaNatural Anaerobic87,36
202314La VegaTeresa De Jesus Ospina De RodriguezAnaerobic Washed88,00
202325La PiraguaAlexander Vargaz OsorioAnaerobic Washed87,28

Có hai điểm cần lưu ý khi đọc bảng thành tích của giống cà phê Pink Bourbon. Năm 2021, lô của La Guaca (hạng 6) được ghi giống “Aji”, kèm chú thích xét nghiệm cho thấy không phải Bourbon. Và từ năm 2021, Alliance for Coffee Excellence hợp tác với RD2 Vision để xác minh giống của các lô thắng giải. Vì vậy, kết quả CoE là nguồn tham chiếu đáng tin cậy hơn nhãn thương mại.

Giống cà phê Pink Bourbon tại World Barista Championship 2023

Tại WBC 2023 ở Athens, Hy Lạp, Boram Um (Brazil) giành chức vô địch, trở thành nhà vô địch thứ 23 của giải. Theo The Roasters Pack, anh dùng giống cà phê Pink Bourbon từ trang trại gia đình Fazenda Um trong hai vòng: đồ uống sữa dùng blend 70% Gesha Panama và 30% Pink Bourbon, đồ uống sáng tạo dùng một shot Pink Bourbon sơ chế natural. Vòng espresso của anh dùng Gesha lên men yếm khí từ Janson Family Estates, Panama.

giong-ca-phe-pink-bourbon-bourbon-hong

Cũng tại WBC 2023, Isaiah Sheese (Mỹ) đạt hạng 4 với lô giống cà phê Pink Bourbon của Lucy Galíndez (Finca Bella Vista, Colombia), sơ chế sốc nhiệt hai giai đoạn bởi Diego Bermúdez. Như vậy, giống cà phê Pink Bourbon không thay thế Gesha, nhưng đã đứng cạnh Gesha trong những bài thi ở đẳng cấp cao nhất.

Một nhầm lẫn thường gặp: nhà vô địch WBC 2024 Mikael Jasin không dùng giống cà phê Pink Bourbon. Theo Sprudge, anh dùng giống Aji từ Huila và Gesha của Finca Deborah, Panama.

Kiến thức đúng – cập nhật nhanh – ứng dụng ngay. Đó là cách những người trong ngành đang phát triển cùng ILOTA ACADEMY mỗi ngày. Cập nhật thông tin chỉ với 2 phút mỗi ngày! Tham gia ngay ILOTA ACADEMY để nhận kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê.

Rang giống cà phê Pink Bourbon thế nào để giữ hương hoa?

Giống cà phê Pink Bourbon hợp nhất với mức rang sáng đến sáng vừa, vì đây là vùng rang giữ được độ chua sáng và nốt hoa. Rang đậm sẽ làm các nốt này mờ đi, thay bằng vị đắng và caramel.

Một số kinh nghiệm rang giống cà phê Pink Bourbon từ người trong nghề:

  • Lô washed: Cần cấp nhiệt đủ và trực tiếp để hạt phát triển đều, theo Isaiah Sheese.
  • Lô sốc nhiệt hoặc lên men đặc biệt: Phản ứng với nhiệt giống cà phê natural hơn, nên cần cẩn thận để tránh cháy bề mặt.
  • Hạt từ vùng thấp: Boram Um rang lâu hơn ở nhiệt độ thấp hơn để hạt Brazil có mật độ thấp phát triển đủ.

Pha cà phê Pink Bourbon thế nào cho ngon?

Giống cà phê Pink Bourbon phát huy tốt nhất khi pha thủ công bằng phễu lọc, vì cách pha này cho ly sạch, làm rõ độ chua và hương hoa. Phin hoặc cà phê sữa đường sẽ che mất phần lớn đặc trưng của giống. Công thức tham khảo cho V60 mà chúng tôi dùng ở quầy:

  1. Chuẩn bị: 15 g cà phê, 240 ml nước, tỷ lệ khoảng 1:16.
  2. Nhiệt độ nước: 91–93°C để chiết vị ngọt và hương hoa mà không ra vị đắng gắt.
  3. Độ xay: Vừa mịn, tương đương muối biển hạt nhỏ.
  4. Ủ (bloom): Rót 30–40 ml nước, chờ 30–40 giây cho khí CO₂ thoát ra.
  5. Rót chính: Rót chậm theo vòng tròn đến đủ 240 ml, tổng thời gian khoảng 2 phút 30 giây đến 3 phút.
  6. Thưởng thức theo nhiệt độ: Khi nóng, hương hoa hồng nổi rõ; khi nguội dần, bưởi hồng và vị ngọt mật ong rõ hơn.

Xem thêm cách pha V60 tại bài viết: [5 bước pha V60 tại nhà cho hương vị chuẩn Specialty]

Cách chọn mua giống cà phê Pink Bourbon chuẩn

Vì 4 trên 5 mẫu thương mại trong xét nghiệm năm 2023 bị lẫn giống, người mua nên kiểm tra kỹ thông tin trước khi trả giá cao cho cà phê Pink Bourbon:

  • Thông tin trang trại: Tên trang trại, nhà sản xuất, vùng và độ cao. Lô có truy xuất rõ ràng đáng tin hơn lô chỉ ghi “Colombia Pink Bourbon”.
  • Kết quả cuộc thi: Từ năm 2021, CoE hợp tác với RD2 Vision để xác minh giống, nên tên giống trên kết quả CoE đáng tin hơn nhãn thương mại.
  • Phương pháp sơ chế: Lô washed cho thấy rõ đặc trưng của giống; lô lên men đặc biệt thể hiện nhiều dấu ấn của quy trình hơn.
  • Cupping thử: Một lô giống cà phê Pink Bourbon đúng giống thường có độ chua sáng và hương hoa rõ, gần với cà phê Ethiopia sơ chế ướt.

Khi hạt cà phê được “may đo” hương vị riêng

Ở ILOTA, mỗi lô hạt được xây dựng hồ sơ rang riêng dựa trên giống, vùng trồng, độ cao, phương pháp sơ chế, độ ẩm và mật độ hạt. Với một giống nhạy cảm như giống cà phê Pink Bourbon, cách làm này giúp giữ đúng độ chua và hương hoa thay vì rang theo một công thức chung.

Xưởng sử dụng máy rang của Bühler (Thụy Sĩ) và Giesen (Hà Lan). Mỗi lô được rang thử, cupping ở nhiều mức rang, rồi mới chốt hồ sơ cho lô sản xuất. Đó là ý nghĩa của “rang may đo”: tìm điểm rang hợp với bản chất của từng loại hạt.

Câu hỏi thường gặp về giống cà phê Pink Bourbon

Giống cà phê Pink Bourbon là gì?

Giống cà phê Pink Bourbon (Bourbon Hồng) là giống Arabica có quả chín màu hồng cam, trồng nhiều ở Huila, Colombia. Xét nghiệm gen năm 2023 cho thấy đây là giống bản địa Ethiopia. Giống được đánh giá cao nhờ độ chua sáng, hương hoa và trái cây.

Giống cà phê Pink Bourbon có phải là Bourbon không?

Không. Theo kết quả xét nghiệm của RD2 Vision năm 2023, giống cà phê Pink Bourbon “không liên quan gì đến Bourbon, vì đây là một giống bản địa Ethiopia”. Tên Bourbon xuất phát từ việc cây mọc lẫn trong vườn Bourbon ở Colombia.

Nguồn gốc giống cà phê Pink Bourbon từ đâu?

Giống được nhận diện ở Huila, Colombia vào khoảng 2013–2014. Theo Rodrigo Sánchez, cây quả hồng đã xuất hiện ở San Adolfo – Acevedo từ thập niên 1980. Về di truyền, giống có nguồn gốc Ethiopia, nhưng con đường đến Colombia chưa được xác định.

Giống cà phê Pink Bourbon có vị như thế nào?

Cà phê Pink Bourbon thường có độ chua sáng, hương hoa nhài, hoa hồng, cam chanh, đào và vị ngọt kiểu mật ong. Hồ sơ hương vị thường được so với cà phê Ethiopia sơ chế ướt hoặc Gesha Panama, và thay đổi rõ theo cách sơ chế.

Vì sao giống cà phê Pink Bourbon đắt?

Giống khó thu hái vì quả chín chỉ chuyển hồng cam, cần cách ly để giữ độ thuần, và các lô chất lượng chủ yếu đến từ nông hộ nhỏ ở vùng cao Huila. Thành tích tại CoE Colombia và WBC 2023 làm nhu cầu tăng, trong khi theo Perfect Daily Grind, việc mở rộng sản lượng vẫn khó với nhiều nông hộ.

Giống cà phê Pink Bourbon có thắng World Barista Championship không?

Có góp mặt trong bài thi vô địch. Boram Um vô địch WBC 2023 với giống cà phê Pink Bourbon từ trang trại gia đình trong vòng đồ uống sữa và đồ uống sáng tạo, còn vòng espresso dùng Gesha. Nhà vô địch WBC 2024 Mikael Jasin không dùng giống cà phê Pink Bourbon mà dùng giống Aji và Gesha.

Nguồn tham khảo

  1. Fretheim, I. – Cafe Imports (26/09/2023). Pink…Bourbon?: Cryptozoology and Genetics in Specialty Coffee.
  2. Cadwalader, Z. – Sprudge (28/09/2023). One Lie And A Truth: Pink Bourbon’s True Origin.
  3. Wensma, T. – Perfect Daily Grind Español (05/12/2023). Bourbon rosado: ¿el nuevo favorito de los cafés especiales?
  4. Alliance for Coffee Excellence. Kết quả Cup of Excellence Colombia 2020, Colombia 2021, Colombia 2023.
  5. Daily Coffee News (23/03/2021). Cup of Excellence Teams With RD2 Vision for Genetic Testing of Competition Coffees.
  6. Daily Coffee News (26/06/2023). The Winners of the 2023 World Coffee Championships in Athens.
  7. The Roasters Pack. World Barista Champion 2023: Boram Um.
  8. Sprudge (2024). A Closer Look at Mikael Jasin’s Historic World Barista Championship Win.

Kết luận

Giống cà phê Pink Bourbon là trường hợp hiếm mà tên gọi và nguồn gốc di truyền đi theo hai hướng khác nhau. Mang tên Bourbon, nhưng dữ liệu gen cho thấy đây là một giống bản địa Ethiopia, và điều đó có thể giải thích độ chua sáng, hương hoa gần với cà phê Ethiopia và Gesha.

Thành tích ở CoE Colombia và WBC 2023 cho thấy giống cà phê Pink Bourbon có chỗ đứng thật trong phân khúc đặc sản. Với người mua, điều quan trọng là chọn lô có truy xuất rõ ràng, vì phần lớn mẫu thương mại được xét nghiệm đều lẫn giống. Với người rang và pha, rang sáng vừa và pha phễu lọc là cách tốt nhất để giữ đặc trưng của giống cà phê Pink Bourbon.

Khám phá [bộ sưu tập Arabica đặc sản của ILOTA]. Liên hệ để được tư vấn chọn hạt theo dụng cụ pha hoặc nhận mẫu thử cho quán.

 

author-avatar

Về Thái Ngọc

Thái Ngọc là Chuyên gia R&D và Kiểm soát chất lượng (QC) tại ILOTA Coffee & Tea - Nhà rang may đo. Với hơn 5 năm kinh nghiệm thực chiến, Thái Ngọc chuyên sâu nghiên cứu về Cà phê đặc sản (Special Coffee) và Trà Shan Tuyết cổ thụ. Cô trực tiếp tham gia quy trình thử nếm (Cupping) và phát triển các hồ sơ rang (Roasting Profiles) độc bản cho đối tác F&B. Những kiến thức cô chia sẻ đều được đúc kết từ quá trình vận hành thực tế tại ILOTA.